Êóïàòà íà Ñúâåòñêàòà àðìèÿ èëè Êàê àÿòîëàñèòå ìàòèðàõà øàõà
03.05.2015 13:35:52

Èñëÿìñêà ðåïóáëèêà Èðàí å íàñëåäíèê íà íÿêîëêî âåëèêè äðåâíè èìïåðèè è òîçè ôàêò ïîäêëàæäà àìáèöèèòå íà äíåøíèòå é ëèäåðè äà ïðåòåíäèðàò çà âîäåùà ðîëÿ â Áëèçêèÿ èçòîê è Èñëÿìñêèÿ ñâÿò. Ïðåç ïîñëåäíèòå ïåò âåêà Èðàí óñïÿâà äà çàïàçè ñâîÿòà íåçàâèñèìîñò îò äîìîãâàíèÿòà íà Îñìàíñêàòà è Ðóñêàòà èìïåðèè, êàêòî è îò çàïàäíèòå êîëîíèàëíè ñèëè è òîâà îáñòîÿòåëñòâî äîïúëíèòåëíî ïîäõðàíâà ñàìî÷óâñòâèåòî íà æèòåëèòå é. Íî èìà îùå åäíà âàæíà îñîáåíîñò, êîÿòî îòëè÷àâà èðàíöèòå îò ìíîçèíñòâîòî èñëÿìñêè ñòðàíè. Îùå ïðåç 16-âåê øàõ Èñìàèë Ïúðâè íàëàãà øèèòñêèÿ êëîí íà Èñëÿìà êàòî îôèöèàëíà ðåëèãèÿ. È äî äåí äíåøåí ìíîçèíñòâîòî èðàíöè ñà øèèòè (îêîëî 80 %). Íî îñâåí ïî ðåëèãèîçåí, òå ñå ðàçëè÷àâàò è ïî åòíè÷åñêè ïðîèçõîä îò ïîâå÷åòî ñè ñúñåäè. Èðàíöèòå íå ñà íèòî àðàáè, íèòî òþðêè, òå ñà ïåðñè è ñå ñìÿòàò çà íàñëåäíèöè íà àðèéñêèòå èðàíñêè ïëåìåíà.

Ñúâðåìåííàòà èñòîðèÿ íà ñòðàíàòà çàïî÷âà ñ ïåðñèéñêàòà êîíñòèòóöèîííà ðåâîëþöèÿ (1905-1911 ã.), êîÿòî ñëàãà êðàé íà àáñîëþòíàòà ìîíàðõèÿ è ïðàâè îïèò äà íàñî÷è ñòðàíàòà ïî ïúòÿ íà ðåôîðìèòå. Îñîáåíî äååí â òàçè íàñîêà å ïðåìèåðúò-íàöèîíàëèñò Ìîõàìåä Ìîñàäúê, êîéòî ìîäåðíèçèðà ñòðàíàòà, íî íàìåðåíèåòî ìó äà íàöèîíàëèçèðà èðàíñêàòà íåôòîäîáèâíà èíäóñòðèÿ ãî ïðîòèâîïîñòàâÿ íà áðèòàíñêèòå èíòåðåñè. Ïðåç 1953 ã. Ìîñàäúê å ñâàëåí îò âëàñò ÷ðåç ïðåâðàò, îðãàíèçèðàí îò ÖÐÓ.  Èðàí ñå íàëàãà äèêòàòóðà íà ïîäêðåïÿíèÿ îò ÑÀÙ øàõ Ìîõàìåä Ðåçà Ïàõëàâè, êîéòî ïðîäúëæàâà ðåôîðìèòå è ìîäåðíèçèðàíåòî íà ñòðàíàòà, íî áåç äà çàñÿãà áðèòàíñêî-àìåðèêàíñêèòå èíòåðåñè. Ïðîçàïàäíàòà ñâåòñêà ïîëèòèêà íà øàõà âëèçà â îñòðî ïðîòèâîðå÷èå ñ êîíñåðâàòèâíîòî èñëÿìñêî îáùåñòâî è íåãîâèòå äóõîâíè âîäà÷è – àÿòîëàñèòå, à ðåïðåñèâíàòà âúòðåøíà ïîëèòèêà îòáëúñêâà è ëèáåðàëíàòà èíòåëèãåíöèÿ.  íà÷àëîòî íà 1979 ã. çàïî÷âàò ñòóäåíòñêè ïðîòåñòè, êîèòî çà êðàòêî âðåìå ïðåðàñòâàò âúâ âñåîáùî íàäèãàíå è èçãëåæäàùèÿò íåïîêëàòèì ðåæèì íà øàõà å ïîìåòåí îò íàðîäíîòî íåäîâîëñòâî. Îïðåäåëÿíåòî íà òåçè ñúáèòèÿ êàòî „èñëÿìñêà ðåâîëþöèÿ“ íå å ñúâñåì òî÷íî, òúé êàòî â òÿõ ó÷àñòâàò òâúðäå ðàçíîðîäíè ïî ñúñòàâ ãðóïè, íî â êðàéíà ñìåòêà ðàäèêàëíèòå èñëÿìèñòêè êðúãîâå, íà÷åëî ñ àÿòîëàõ Õîìåéíè çàâçåìàò öÿëàòà âëàñò è îáÿâÿâàò Èðàí çà „èñëÿìñêà ðåïóáëèêà“ ñ òåîêðàòè÷åí ðåæèì. Ñëåäâàò êðèçàòà ñ àìåðèêàíñêèòå çàëîæíèöè, ïîñëåäâàëîòî áëîêèðàíå íà èðàíñêèòå àâîàðè â ÑÀÙ è íåî÷àêâàíîòî íàïàäåíèå îò ñòðàíà íà Èðàê. Ñàääàì Õþñåèí, êîéòî å ñóíèò, ñå ïðèòåñíÿâà, ÷å èñëÿìñêàòà ðåâîëþöèÿ â Èðàí ìîæå äà ðàäèêàëèçèðà øèèòñêîòî íàñåëåíèå, êîåòî å ìíîçèíñòâî â Èðàê è ïî òîçè íà÷èí äà çàñòðàøè ñâåòñêèÿ ìó ðåæèì. Çàòîâà ïðåäïðèåìà ïðåâàíòèâíà àòàêà, íàäÿâàéêè ñå íà áúðçà è ëåñíà ïîáåäà, íî âúïðåêè ïúðâîíà÷àëíèòå óñïåõè, ñðåùà ðåøèòåëåí îòïîð.  òîçè êîíôëèêò, ïðîòî÷èë ñå îñåì ãîäèíè, Ñàääàì Õþñåèí ïîëó÷àâà ïîäêðåïàòà íà ÑÀÙ, Çàïàäíà Åâðîïà, Ñàóäèòñêà Àðàáèÿ è îñòàíàëèòå ñóíèòñêè ìîíàðõèè â Ïåðñèéñêèÿ çàëèâ. Ïî òîâà âðåìå ðåæèìúò â Áàãäàä å áëèçúê è ñúñ Ñúâåòñêèÿ ñúþç, êîéòî ñúùî ìó äîñòàâÿ îðúæèå. Íî ñúâåòñêèòå ëèäåðè ïðåöåíÿâàò, ÷å åâåíòóàëíàòà ïîáåäà íàä àíòèàìåðèêàíñêèÿ ðåæèì â Òåõåðàí íÿìà äà áúäå îò òÿõíà ïîëçà, çàòîâà îêàçâàò ïîìîù è íà Èðàí, êàòî ïî òîçè íà÷èí äî ãîëÿìà ñòåïåí ïðåäîòâðàòÿâàò ïîðàæåíèåòî ìó. Ïî òîçè ïîâîä ó íàñ ñå ïîÿâè ñëåäíèÿò âèö: „Ïîïèòàëè ðàäèî Åðåâàí çà êàêâî ñå áèÿò Èðàê è Èðàí. Ñëåä êðàòúê ðàçìèñúë ðàäèîòî îòãîâîðèëî: „Çà êóïàòà íà Ñúâåòñêàòà àðìèÿ, ñàìî ÷å òÿ âå÷å îòèäå â Àôãàíèñòàí.“

Âîéíàòà èçòîùàâà ñòðàíàòà èêîíîìè÷åñêè, íî ñúùåâðåìåííî âîäè äî êîíñîëèäàöèÿ è óêðåïâàíå íà ðåæèìà. Îáà÷å ÿäðåíèòå àìáèöèè íà Èðàí è îòêàçúò ìó äà äîïóñíå ìåæäóíàðîäíè íàáëþäàòåëè, âîäÿò äî íàëàãàíåòî íà ìåæäóíàðîäíè ñàíêöèè, êîèòî ïîïàðâàò àìáèöèèòå íà àÿòîëàñèòå äà ïðåâúðíàò Èðàí â ðåãèîíàëíà ñóïåðñèëà. Íîâèòå ðåëèãèîçíè âîäà÷è íÿìàò ãîëÿìî äîâåðèå â íàñëåäåíàòà îò øàõà àðìèÿ, çàòîâà â íà÷àëîòî íà âîéíàòà ñ Èðàê ñúçäàâàò ïàðàëåëíà âîåííà ñòðóêòóðà, ò. íàð. Èñëÿìñêà ðåâîëþöèîííà ãâàðäèÿ, êîÿòî ñå ïðåâðúùà â ñòîæåð íà ðåæèìà. Íî íàé-ãîëÿì óæàñ â íàñåëåíèåòî âäúõâà ìèëèöèÿòà Áàñèäæ, ïàðàâîåííà ñòðóêòóðà îò áëèçî ñòî õèëÿäè ôàíàòèçèðàíè ïîñëåäîâàòåëè íà àÿòîëàñèòå, êîÿòî å èçâúí êîíòðîëà íà ïðàâèòåëñòâîòî è ïðåçèäåíòà è äîðè ðàçïîëàãà ñúñ ñîáñòâåíè çàòâîðè. Áåç äà ñå ÷åëè Ëåíèí è Òðîöêè, èðàíñêèòå ëèäåðè ñëåäâàò òÿõíàòà òåîðèÿ çà „èçíîñ íà ðåâîëþöèÿ“. Çà òàçè öåë ðåæèìúò â Èðàí ïîäïîìàãà ôèíàíñîâî, îðãàíèçàöèîííî è ëîãèñòè÷íî ìíîæåñòâî ðàäèêàëíè øèèòñêè îðãàíèçàöèè â ðàéîíà – „Õèçáóëà“ è „Àìàë“ â Ëèâàí, õóòñêèòå áóíòîâíèöè â Éåìåí, „Óåôàê“ è Ïàðòèÿòà íà èñëÿìñêî äåéñòâèå â Áàõðåéí, ïîâå÷åòî øèèòñêè ìèëèöèè â Èðàê, âêëþ÷èòåëíî „Àðìèÿòà íà Ìàõäè“ íà Ìóêòàäà àñ Ñàäúð è äð. Íà ïðúâ ïîãëåä ïàðàäîêñàëíî, íî âëàñòèòå â Òåõåðàí èìàò ñèëíî âëèÿíèå è âúðõó äîìèíèðàíîòî îò øèèòè è ïîäêðåïÿíî îò ÑÀÙ èðàêñêî ïðàâèòåëñòâî.

Íî íàé-áëèçêèÿò è äúëãîãîäèøåí ñúþçíèê íà Èðàí â ðåãèîíà å ðåæèìúò â Äàìàñê. Íà ïðúâ ïîãëåä ñâåòñêèÿò ðåæèì íà Áàøàð Àñàä íÿìà íèùî îáùî ñ òåîêðàòè÷íîòî óïðàâëåíèå â Òåõåðàí, îñâåí äðåáíèÿò ôàêò, ÷å ñèðèéñêèÿò ïðåçèäåíò å àëåâèò (øèèò). Çàòîâà, êîãàòî â Ñèðèÿ çàïî÷âàò ïðîòåñòèòå, Èðàí íå ìîæå äà îñòàíå áåçó÷àñòåí, îùå ïîâå÷å, ÷å ìíîãî ñêîðî ñòàâà ÿñíî, ÷å ñïîíòàííîòî íàðîäíî íåäîâîëñòâî å ÿõíàòî îò ñóíèòñêè èñëÿììèñòè, ïîäêðåïÿíè è âúîðúæàâàíè îò Ñàóäèòñêà Àðàáèÿ è Êàòàð ñ ìúë÷àëèâîòî ñúãëàñèå è îäîáðåíèå íà ÑÀÙ. Ïîìîùòà íà Èðàí çà ðåæèìà â Ñèðèÿ ñå èçðàçÿâà íå ñàìî ñ ôèíàíñîâà, îðúæåéíà, ðàçóçíàâàòåëíà è ëîãèñòè÷íà ïîäêðåïà, íî è ñ èçïðàùàíåòî íà „äîáðîâîë÷åñêè“ êîðïóñ, ñúñòàâåí îò ÷ëåíîâå íà ñòðàõîâèòàòà ìèëèöèÿ Áàñèäæ. Ñìÿòà ñå, ÷å èìåííî òåçè „äîáðîâîëöè“ ñà îòãîâîðíè çà íÿêîè îò íàé-ãîëåìèòå èçäåâàòåëñòâà ñðåùó öèâèëíîòî íàñåëåíèå, çà êîèòî å îáâèíÿâàí ðåæèìà íà Àñàä.

È àêî ãðàæäàíñêàòà âîéíà â Ñèðèÿ äîñêîðî ñå ðàçãëåæäàøå êàòî ïîëå çà èíäèðåêòåí ñáëúñúê ìåæäó Èðàí è ÑÀÙ, òî ñúáèòèÿòà îò ïîñëåäíèòå äíè äàäîõà íîâà íàñîêà â îòíîøåíèÿòà èì. Ñëåä êàòî ãðåõîâíî çà÷åíàòàòà îò ÖÐÓ è ñàóäèòñêèòå òàéíè ñëóæáè „Èñëÿìñêà äúðæàâà“ ñ òå÷åíèå íà âðåìåòî ñå åìàíöèïèðà îò ðîäèòåëèòå ñè è ñå îáúðíà ñðåùó òÿõ, ÑÀÙ òðÿáâàøå ñïåøíî äà ïðåíàðåäÿò ïðèîðèòåòèòå ñè, çà äà îçàïòÿò òîçè èçëÿçúë èçâúí êîíòðîë èñëÿìèñòêè Ôðàíêåíùàéí. Ïðåãîâîðèòå ñ Èðàí çà êîíòðîë íàä ÿäðåíàòà ìó ïðîãðàìà, êîèòî ñå âëà÷åõà ñ ãîäèíè, èçâåäíúæ ïîëó÷èõà íåî÷àêâàíî óñêîðåíèå è íàáúðçî áå ñêëþ÷åíî ñïîðàçóìåíèå, çà êàêâîòî äî ñêîðî Òåõåðàí íå áè ìîãúë äîðè äà ìå÷òàå. Òàêà ñå ñòèãíà äî ñúâìåñòíèòå îïåðàöèè ñðåùó „Èñëÿìñêà äúðæàâà“ íà òåðèòîðèÿòà íà Èðàê, ïðè êîèòî àìåðèêàíñêèòå âúçäóøíè óäàðè áÿõà ñúãëàñóâàíè ñ èðàíñêèòå âîåííè èíñòðóêòîðè íà èðàêñêèòå øèèòñêè ìèëèöèè, êîèòî ðúêîâîäåõà íàçåìíèòå âîåííè äåéñòâèÿ.



:
:

:

captcha

 

Tyxo.bg counter